18 czerwca 2026 roku w budynku Instytutu Papieża Jana Pawła II odbyło się spotkanie autorskie oraz wykład ks. prof. Tomasza Stępnia, zorganizowane z okazji ukazania się jego najnowszej książki zatytułowanej „The Idea of Divine Providence in Ancient Thought”. Podczas prelekcji i towarzyszącej jej dyskusji zgromadzeni słuchacze mieli okazję pogłębić swoją wiedzę na temat tego, jak pojęcie Opatrzności Bożej kształtowało się na przestrzeni wieków i jak odpowiada ono na rzucone przez autora, osobiste pytanie: czy Opatrzność Boża rzeczywiście rządzi moim życiem i losami świata?
Prezentowana publikacja jest anglojęzyczną wersją profesorskiej monografii „Porządek i miłość. Koncepcja Opatrzności Bożej w myśli starożytnej”, która pierwotnie ukazała się w 2019 roku nakładem Wydawnictwa Teologia Polityczna. Obecne wydanie zostało opublikowane przez prestiżowe międzynarodowe wydawnictwo naukowe Peter Lang, a autor wprowadził do tekstu poprawki oraz poszerzył bibliografię, nadając dziełu jeszcze bogatszy walor naukowy. Książka ta stanowi niezwykle rzetelne studium nad podstawowymi źródłami, z których świat starożytny czerpał wiedzę o ludzkim losie, pokazując, że antyczna idea Opatrzności narodziła się z dramatycznej obrony moralności przed chaosem rzeczywistości, w której bez wyraźnego celu i sprawiedliwości występni triumfują, a niewinni giną bez powodu.
W swoim wykładzie ks. prof. Stępień szczegółowo omówił, jak temat ten ewoluował w starożytności – od pierwszych pytań u Hezjoda i Eurypidesa, przez Platona broniącego kosmicznego ładu przed atomistami, aż po Stoików. Autor wskazał jednocześnie na rewolucyjną różnicę, jaką przyniosło ze sobą podejście chrześcijańskie. Pogańscy filozofowie uważali, że opieka bóstw czy rozumnie uporządkowanego Logosu nad światem wynika jedynie z ich własnej, naturalnej doskonałości i jest automatyczna jak blask słońca, o tyle myśl chrześcijańska całkowicie zmieniła tę perspektywę. Grecka Opatrzność miała doskonałą strukturę, lecz nie miała twarzy – była bezstronna i nikogo osobiście nie kochała. Tymczasem Ojcowie Kościoła, czerpiąc z biblijnej prawdy o przymierzu Boga z człowiekiem, jednoznacznie wykazali, że u podstaw Bożej troski o stworzenie leży bezwarunkowa, osobowa miłość pragnąca naszego zbawienia.
Ta Boża miłość realizuje się w konkretnym planie zbawienia – od Stworzenia, przez Wcielenie i Zmartwychwstanie Chrystusa, aż po Sąd Ostateczny. Chrześcijańska Opatrzność sprawia, że historia i nasze codzienne życie zmierzają do konkretnego celu, co pozwala zupełnie inaczej spojrzeć również na problem cierpienia. Pięknym podsumowaniem wykładu było omówienie ćwiczenia duchowego zwanego „widokiem z góry”. Podczas gdy starożytni poganie szukali w nim dystansu wobec osobistego bólu w bezdusznym kosmosie, wersja chrześcijańska uczy nas, by każdą życiową trudność odnosić z zaufaniem do pełnego miłości Bożego planu.
Serdecznie dziękujemy wszystkim za obecność, udział w dyskusji oraz wspólną refleksję nad tym, jak porządek Bożej miłości nadaje głęboki sens i cel naszej codzienności. Wszystkich, którzy chcieliby bliżej poznać starożytne korzenie nauki o Opatrzności, gorąco zachęcamy do sięgnięcia po najnowszą publikację Księdza Profesora.